Zoeken in deze blog

woensdag 8 juni 2011

HSP en Emotionele afhankelijkheid in de relatie

Emotionele afhankelijkheid betekent dat je ‘iets’ van buiten jezelf nodig hebt om je fijn en prettig te voelen. Zo kun je bepaalde stoffen (bv chocola, alcohol of drugs) nodig hebben om een bepaald pijngevoel te onderdrukken. Je kunt verslaafd zijn aan TV-kijken, geld uitgeven of gokken om de innerlijke leegte te vullen.
Afhankelijkheid van iemands liefde, goedkeurig of aandacht komt doorgaans voort uit een diep menselijke behoefte aan erkenning. Veel HSP’ers neigen ertoe zichzelf in een relatie te verliezen en hun geluk en welzijn in de handen van hun partner te leggen. Ze voelen zich veilig en bemind zolang de ander, de partner, hen laat blijken dat er van ze wordt gehouden. Om maar zo veel mogelijk van dat soort bewijzen te krijgen (en naarmate een relatie voortduurt heeft zo’n HSP’er steeds méér en overtuigender bewijzen nodig) cijfert hij of zij zichzelf steeds meer weg, waarmee hij of zij steeds meer van zichzelf aan de ander prijsgeeft. Waar aanvankelijk nog iets van evenwicht was, raakt dat evenwicht steeds verder verstoord. De HSP’er zal zich steeds onzekerder gaan voelen omdat de bewijzen op den duur minder zullen worden aangezien de partner vrijwel nooit aan de groeiende verwachting kan voldoen.
Ergens bij willen horen behoort tot de primaire menselijke behoeften. Datzelfde geldt voor de behoefte aan waardering. We willen aardig gevonden worden, we willen dat er van ons wordt gehouden. Als er van ons wordt gehouden voelen we ons veilig. Als we aardig worden gevonden, voelen we ons sterk. Maar als we ons gevoel van veiligheid en eigenwaarde van anderen laten afhangen, dan maken we de buitenwereld verantwoordelijk voor iets waar we in feite zelf voor zouden moeten zorgen. Het zit er bovendien dik in dat de buitenwereld je nooit blijvend datgene zal geven –áls de buitenwereld je het al geeft- wat je nodig hebt.
Wat kun je doen om je emotionele afhankelijkheid te overwinnen en zelf verantwoording te nemen voor je emotionele welzijn?
Laten we als eerste eens naar onze gevoelens kijken. Om te beginnen is het goed om te beseffen dat onze gevoelens voortkomen uit onze eigen gedachten, uit wat we geloven en uit ons eigen gedrag. Uit ervaring weet ik dat veel mensen, en daarbij maakt het niet uit of ze nu wel of niet hooggevoelig zijn, het moeilijk vinden om te aanvaarden dat onze gevoelens niet door door anderen of door uiterlijke omstandigheden worden veroorzaakt. Soms wil men er in gedachten wel aan dat dit zo is, maar het blijkt veelal moeilijk om het ook daadwerkelijk zo te beleven, laat staan dat ernaar wordt gehandeld. Maar pas wanneer je op die drie niveaus –dat van de gedachten, dat van de beleving en dat van het toepassen ervan- begrijpt en aanvaardt dat je emoties voortkomen uit jezelf in plaats van dat ze door een ander zouden zijn veroorzaakt, kun je beginnen met het nemen van verantwoordelijkheid voor je eigen gevoelens.
Stel dat iemand die veel voor je betekent boos op je is. Ben je emotioneel afhankelijk, dan zul je je afgewezen voelen terwijl je aanneemt dat dit gevoel van afgewezen zijn voortkomt uit de woede van de ander. Afgezien van afgewezen, is de kans groot dat je je ook gekwetst, bang, ontoereikend of beschaamd voelt. Of dat je zelf boos wordt. Misschien ga je, als HSP’er, wel extra je best doen om de ander te bewijzen dat je zijn liefde waard bent. Dat doe je dan voornamelijk om je zelf beter te kunnen voelen. Om jezelf gerust te kunnen stellen.
Wie echter emotioneel onafhankelijk is, die zal heel anders reageren. Zo zou je als eerste kunnen denken dat de woede van je partner niets met jou persoonlijk te maken heeft. Misschien heeft die ander wel hoofdpijn, of heeft hij iets naars meegemaakt en reageert hij zich alleen maar af op jou omdat jij toevallig in de buurt bent. Of misschien voelt die ander zich wel ontoereikend en probeert hij zich beter en sterker te voelen door jóu het gevoel te geven dat je niet deugt. Wát ook de reden mag zijn van de boosheid van die ander, het heeft niets met jou te maken en daarom hoef je het ook niet persoonlijk op te vatten. Je kunt immers geen invloed uitoefenen op de gevoelens en het gedrag van iemand anders, want net zoals jij zelf verantwoordelijk bent voor je eigen gevoelens en je eigen gedrag, is de ander dat ook.
Dus in plaats van jezelf ellendig of minderwaardig te voelen, of in plaats van zelf boos te worden, zou je een beroep kunnen doen op je inlevingsvermogen en iets kunnen zeggen in de geest van: ‘Ik ben niet blij met die boze uitval van je, maar ik wil graag van je horen waaróm je zo van streek bent. Zou je erover willen vertellen?’ Vaak is zo’n uitnodigend gebaar al voldoende om de ander te laten kalmeren, maar het gebeurt ook wel eens dat iemand alleen nóg maar bozer wordt. In dat laatste geval zou je nog een stapje verder kunnen gaan, en kunnen zeggen: ‘Ik heb geen behoefte aan die woede van jou. Wanneer je zo ver bent dat je erover wilt praten, kun je me dat laten weten. Ik ga ondertussen iets anders doen.’ Wie emotioneel onafhankelijk is, verwijdert zichzelf uit de vuurlinie in plaats van te proberen het gedrag van de ander te veranderen.
En als je je dan uit de vuurlinie hebt teruggetrokken, is het zinvol om naar je eigen emoties te kijken. Misschien voel je je verlaten als gevolg van de aanval van de ander. Of verdrietig. Dat is begrijpelijk, maar je weet dan dat dit jouw gevoel is, een gevoel dat uit jezelf voortkomt. Het is niet de schuld van de ander dat je je eenzaam of verdrietig voelt. Neem verantwoordelijkheid voor je eigen gevoelens en probeer ze niet weg te stoppen of de ander er de schuld van te geven. Ze zijn reëel en je doet er goed aan om te kijken naar waar ze vandaan komen. Als je dat doet kun je ze ook gemakkelijk weer loslaten, waardoor je je weer veilig en bemind zult voelen.
Hoe meer je gaat beseffen dat je gevoelens uitsluitend met jou zelf te maken hebben en uit je eigen binnenwereld afkomstig zijn, dat je emoties je eigen verantwoordelijkheid zijn, en hoe meer je je daar in je beleving van bewust wordt en ernaar kijkt, des te sterker en onafhankelijker je zult worden. Emotionele autonomie maakt je tot een vrij mens dat vanuit die innerlijke vrijheid liefde en waardering kan geven en ontvangen.

8 opmerkingen:

  1. Hallo ik weet niet of dit de site ervoor is, maar ik wou het toch iets delen aangezien ik veel van mezelf herken in dit en uw andere artikelen en het fijn is om erover te lezen.

    Persoonlijk val ik altijd in deze valkuil ook al ben ik me er heel bewust van dat die op de loer ligt. Ik ben heel wantrouwig en afhoudend naar andere mensen door slechte ervaringen van vroeger, maar als ik dan verliefd word ben ik gelijk helemaal in de ban van een vrouw en zal ik met hart en ziel alles doen om haar liefde te krijgen en geven. Ik verlies mezelf dan altijd compleet en leef alleen nog maar voor de ander.
    Ik herken al langere tijd veel dingen van een HSP'er in mezelf en zit nu vrij diep in de put. Ik zit bij een psycholoog, maar heb niet het gevoel dat anderen mij begrijpen en daarom ook niet kunnen helpen.

    Ik ben ongeveer anderhalf jaar omgegaan met een vrouw en ben verliefd op haar en ik heb gevoeld dat dit wederzijds is, maar zij heeft borderline en de daarbij behorende problemen, daarnaast kan ze zich volgens eigen zeggen op het moment niet binden. Hier heb ik moeite mee omdat ik keer op keer bij haar voel dat ze dat wel wil en af en toe lijkt het ook te lukken en zegt ze het zelfs dat het kan. Door deze dubbelheid blijf ik hoop houden.

    Ik heb veel verdriet door afwijzing gehad in periodes dat het niet liep, maar net zoveel vreugde als het af en toe wel ging. Ik hunker altijd naar haar aandacht, liefde en bevestiging en kreeg die ook af en toe, maar heel vaak kon ze dat ook niet geven. Met deze onzekerheid kan ik slecht omgaan en ik voelde dan ook continue spanning en angst dat ze boos zou worden, mij zou afwijzen of verlaten. Ik heb dit contact (tijdelijk) afgesloten tot grote woede en verdriet van haar, maar sinds ik dit gedaan heb merk ik hoe afhankelijk ik van haar was. Nu functioneer ik totaal niet meer en ben gestopt met school en werk. Ik sluit me volledig af voor andere mensen. Dit klinkt misschien overdreven dramatisch, maar mijn leven is als het ware gestopt toen het contact stopte. Ik wil nu continu terug naar haar gaan, omdat ik zielsveel van haar hou en zodat ik alles weer terug kan krijgen wat we deelden en zij mij gaf. Tegelijkertijd ben heel bang voor de pijn die ze mij kan doen en de bevestiging die ze mij denk ik niet kan geven en waar ik wel zoveel naar verlang. Ik weet nu niet wat wijs is om te doen, maar ik merk dat ik steeds meer neig naar contactherstel ook al weet ik dat wij samen potentieel een dodelijke cocktail vormen en dat wil ik haar niet aandoen. Toch voel ik steeds spijt van mijn beslissing en voelt ze onmisbaar ook al ben ik ook doodsbang voor haar.

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. hallo,

      Wat is jouw verhaal herkenbaar!
      Ik zit zelf al 2 jaar in een relatie met een getrouwde man. Op de momenten dat ons contact er niet is, dan kan ik niet meer functioneren. Ik ben dan totaal rusteloos en kan me nergens meer op focussen. Hij kan me met een opmerking maken en breken. En ik begreep niet wat maakte dat ik zo afhankelijk van hem was/ben. Hij heeft altijd aangegeven dat het niet meer dan dit gaat worden, maar tegelijk voel ik aan dat hij wel heel erg veel voor me voelt. Wat me een bepaalde hoop geeft, ondanks dat hij nooit bij zijn vrouw weg zal gaan. Mijn vriendinnen begrijpen ook niet wat maakt dat hij zo mijn gedachtes kan beheersen. Ik denk zelf dat ik hem met momenten aanvoel. Zo komen we elkaar steeds op willekeurige tijdstippen en willekeurige plekken tegen en wordt ik vaak zenuwachtig vlak voordat het gebeurd.

      Daarbij ben ik de laatste maanden veel in de war en krijg ik steeds meer emoties die ik niet kan plaatsen. Ik heb zelf ook het idee dat ik een HSP-er ben. Ik neem alles waar om me heen, pik snel emoties van anderen op. Wat in mijn werk echt een gave is (werk met mensen met een verstandelijke beperking van laag niveau, met gedragsproblematiek.) Maar in mijn priveleven kan ik er helemaal niets mee. Balanceerde de laatste tijd steeds meer op het randje van het gevoel gek te worden. Totdat ik de kenmerken van een HSP-er tegenkwam en zoveel erin herkende.
      Ik heb vaak de neiging me terugtrekken als het ergens te druk is qua energien. Relaties werken bij mij niet omdat ik vaak tijd alleen nodig heb. Kan er niet tegen als ik dingen 'moet. Ben overgevoelig voor caffeine en medicatie. etc etc.
      Nu ik dit artikel lees, ben ik blij te lezen dat dit ook past bij een HSP-er. Het bevestigd het nog meer dat ik het ben, en dat mijn gedrag tov die man ergens vandaan komt.

      Verwijderen
    2. Hoi Angelique,

      Rot voor je dat je in zo'n lastige situatie zit. Hopelijk heb je iemand die je daarbij steunt. Dat aanvoelen herken ik ook heel erg. Zo droom ik een nacht over haar en dan kom ik haar die volgende dag tegen. Nu klinkt dit als hocus pocus misschien, maar dit is nu al meerdere keren voorgekomen. Emoties van anderen zorgen er vaak voor dat ik me ongemakkelijk ga voelen als ik ergens bij mensen in de buurt ben. Wat je zei over dat 'moeten' merk ik ook bij mezelf. Vriendschappen verdraag ik niet, omdat ik telkens het gevoel heb dat ik er iets mee moet doen, dat anderen me gaan overvragen of dingen van me verwachten. Bij liefdesrelaties is het bij mij weer anders. Daar ben ik juist gevoelig voor die aandacht, wil ik hem ook en dan zal ik ook zelf alles doen om het in stand te houden. Ik vind mezelf dan ook vaak obsessief en egoïstisch en daar schaam ik me dan voor.

      Verwijderen
  2. Moeilijk.ben afhankelijk geworden van bv de aandacht liefde van mijn dochter.eenzaam gevoel vaak en toch een gelukkige relatie.komt ook door verleden natuurlijk en mijn "beperkingen".soms wil je niet meer strijden tegen het gevoel van eenzaamheid maar ik blijf wel proberen.makkelijk nee, soms eenzaam dolend in de gedachtes en de pijn die ik ervaar.moeder verloren en zus, die te vroeg ging..ik doe het voor hun om door te gaan en niet opgeven.ik ben niet de enige....maar leef wel mee met jullie...ben verdrietig als ik dit allemaal lees.vindt het niet makkelijk.

    BeantwoordenVerwijderen
  3. Moeilijk.ben afhankelijk geworden van bv de aandacht liefde van mijn dochter.eenzaam gevoel vaak en toch een gelukkige relatie.komt ook door verleden natuurlijk en mijn "beperkingen".soms wil je niet meer strijden tegen het gevoel van eenzaamheid maar ik blijf wel proberen.makkelijk nee, soms eenzaam dolend in de gedachtes en de pijn die ik ervaar.moeder verloren en zus, die te vroeg ging..ik doe het voor hun om door te gaan en niet opgeven.ik ben niet de enige....maar leef wel mee met jullie...ben verdrietig als ik dit allemaal lees.vindt het niet makkelijk.

    BeantwoordenVerwijderen
  4. Heel herkenbaar allemaal. Ik heb jaren de aandacht van mijn moeder willen hebben. Maar ze deed zo lelijk tegen mij en op een gegeven moment was ik het helemaal zat. Ik gooide 's nachts de ring van mij af die ik ooit van haar had gekregen en moest huilen. En wilde niks meer met haar te maken hebben, alleen nog verjaardagen en verder niks meer. Mijn man zag dat ik heel verdrietig was en vond ook dat ik het contact moest verbreken met haar. Dat heb ik niet helemaal gedaan, maar ik heb ervoor gekozen het heel oppervlakkig te houden door alleen de verjaardagen nog te doen en verder kom ik er niet meer. Ze kwam al zo nooit bij mij ik kon altijd naar haar toe komen. Terwijl ze makkelijk op de fiets kon stappen en naar mij toe kon komen. Ik ben er klaar mee met haar. Het hoeft voor mij niet meer. Ik hoop dat jullie wat hebben aan mijn verhaal. Ik ben blij dat ik voor mezelf heb gekozen!

    BeantwoordenVerwijderen
  5. pfffff.... mijn vriendin is hsp..... ik had n relatie , maar vond haar dus...na 3maanden stiekum kontakt ben ik verhuist en bij haar ingetrokken...... nu dus n jaar...... ik ben totaal verliefd op haar....zij ook op mij.... tot zover goed.
    maar ik voel me steeds aanhankelijker aan haar.. helemaal nu ik werkloos ben.... ik klus in t huis en doe t huishouden... hou veel rekening met haar en heb daar geen moeite mee... maar t huisje is klein en mnu maar 2 kamers.... de slaapkamer en de woonkamer.... ze heeft weinig ruimte v mij.... ik dus hele dagen thuis.... zij als hsp heeft zeer veel ruimte nodig... ik aandacht...... enja.... dat is en word n probleem....... idd afhankelijk zijn en aanhanklijk van n partner met hsp......... DA S WELLES MOEILIJK

    BeantwoordenVerwijderen